Ibrohimbek
SaqlaşBoşqa nomlari: Ibrahim Bek
Öqiş: 2 daqiqa
Ibrohimbek Laqay, töliq nomi Mulla Muhammad Ibrohimbek Çaqaboy töqsabo öğli (1889 – 1931-yil 31-avgust), Turkistonda bolşeviklarga qarşi kuraşgan qörboşilardan biri. U Laqay qabilasidan çiqqan bölib, kuraşini avval Şarqiy Buxoroda, keyin Afğoniston şimolida davom ettirgan.
Hayoti
13Ibrohimbek Köktoş qişloği oqsoqoli Çaqaboy oilasida tuğilgan. Oilada tört xotin, olti qiz va olti öğil bor edi; Ibrohimbek öğillarning eng kiçigi edi. Otasi ba'zi ma'lumotlarga köra Buxoro qöşinida töqsabo (polkovnikka teng unvon) bölgan, boşqa ma'lumotlarga köra amirning amaldori edi. Ibrohimbek maktabda bir yarim yil öqigan, özining tan olişiça, yozişni heç qaçon örganmagan.
Ba'zi manbalar uni ot öğrisi yoki qaroqçilar tödasi rahbari deb atasa, boşqa ma'lumotlarda u amirlik mansabiga ega bölgan va zakot yiğiş bilan şuğullangan. 1920-yilda öz qabilasining beki bölib, Buxoro amiri Said Olimxon xizmatiga kirdi. Amir 1920-yil sentabrida Turkistonda sovet hokimiyati örnatilgaç, Afğonistonga qoçdi.
Qurolli kuraşi
13Ibrohimbek turli qabilalarni birlaştirib, Vaxşning çap qirğoğida, Duşanbe yaqinida va Hisorda bir neça ğalabaga erişdi. 1921-yil oxirida u amir qöşinida qorovul qöşini (kapitan) unvonida bölgan. 1921–1925-yillarda u Olimxonning taxtga qaytişi uçun kuraşga rahbarlik qildi, uning qöşinlari Buxoro Xalq Sovet Respublikasiga bosqinlar uyuştirdi.
Anvar poşo harakatni birlaştirmoqçi bölganda Ibrohimbek undan şubhalanib, uni hibsga oldi va keyinçalik qöllab-quvvatlaşdan boş tortdi. 1922-yil dekabrdan Hisorda qörboşilar qurultoyini çaqirib, ularning muvofiqlaştiruvçisiga aylandi. 1926-yil iyunida sovet hududida mağlubiyatga uçragaç, ta'minot punktlarini Afğoniston şimoliga köçirdi; qarorgohi dastlab Xonobodda, keyin Aliobodda böldi.
Afğonistondagi janglar
131929-yilda Omonullaxon taxtdan ağdarilgaç, Ibrohimbek Habibulla Kalakani tarafini oldi. Keyin taxtga çiqqan Nodirşoh uni mamlakat yaxlitligiga tahdid deb hisobladi. 1930-yilda Qizil Armiya otryadi Afğoniston hududiga kirib, uning orqa bazalarini vayron qildi; şundan söng afğon hukumati qöşinlari unga qarşi yuborildi. 1931-yil martida Tolukonda uning yirik otryadi zarba oldi.
Sovet manbalariga tayanuvçi ma'lumotlarga köra, 1931-yil martida u sovet hududiga qaytib bostirib kirdi, ammo may–iyun oylarida Qizil Armiya bilan janglarda qöşini kuçsizlandi.
Asirga tuşişi va qatli
131931-yil 23-iyunda Ibrohimbek Kofirnigon daryosidan ötayotganda OGPUning maxsus otryadi tomonidan asirga olindi. Ingliz tilidagi manbada uni tojik qişloq aholisi sovet hokimiyatiga topşirgani aytiladi. U Toşkentga olib ketildi va 1931-yil 31-avgustda otuv hukmi e'lon qilinib, otib taşlandi.
Baholar va reabilitatsiyasi
13Tarixçilar harakat xarakteri haqida turliça fikrda. Özbekistonlik tarixçi K. Rajabov uni mustaqillik harakati sifatida talqin qilgan; Oksford universiteti tarixçisi Aleksandr Morrison esa Ibrohimbek rasman amir nomidan harakat qilib, köproq Surxondaryo hududida şaxsiy hokimiyat örnatiş bilan band bölgan, deb hisoblaydi.
2021-yil 25-avgustda Özbekiston Respublikasi Oliy sudi Ibrohimbek va u bilan birga otilgan 15 nafar şaxsni oqladi. Sud iş sud tomonidan körilmagani va hukm yoki bayonnoma mavjud emasligini aniqladi.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Ibrohimbek // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/1416 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAIbrohimbek. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/1416
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/1416
Zamondoşlari
Manbalar
1 ta manba- 1Wikidata: Q4195335wikidata.org · 5 ta fakt manbasi
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.