Imomqulixon
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Imomqulixon (Imomqulixon ibn Dinmuhammadxon) — aştarxoniylar (joniylar) sulolasidan bölgan Buxoro xoni, 1611–1642-yillarda hukmronlik qilgan. ÖzME uning hayot yillarini 1589–1650 deb körsatadi; Rusça va Inglizça Vikipediyada esa u 1582-yilda tuğilgan va 1644-yilda vafot etgan deb berilgan. Inglizça Vikipediyaga köra, u Buxoro xonligining aştarxoniylar sulolasidan çiqqan uçinçi xoni bölgan.12
Hokimiyat tepasiga kelişi
13ÖzME'ga köra, Vali Muhammadxon Erondan qöşin olib kelib taxtni qaytarib olmoqçi bölganda, Imomqulixon buxoroliklarning qarşiligiga boşçilik qilgan va qozoqlar yordamida eroniylarni tor-mor etgan. Rusça Vikipediyaga köra, Vali Muhammad siyosatidan norozi bölgan zodagonlar uni taxtdan tuşirib, örniga uning jiyani Imomqulini kötargan; Vali Muhammadni Eron şohi Abbos I qöllagan.
Içki siyosati
13Hukmronligining boşida Imomqulixon Sirdaryoning quyi oqimidagi qozoq, qalmoq va qoraqalpoq qabilalariga qarşi yuriş qilgan. 1612-yilda Toşkentni egallab, öğli Iskandarni hokim qilib qöygan. ÖzME'ga köra, şahar aholisi yangi hokimning zulmiga qarşi qözğolon kötarib, uni öldirgan; buning ortidan xon Buxoro, Balx va Badaxşondan qöşin töplab kelib, Toşkent aholisini şafqatsiz jazolagan.
Öşa davrda xonlikdagi içki nizolar kuçli bölgan: Toşkent, Balx va Samarqand hokimlari markaziy hokimiyatga oçiqdan-oçiq qarşi çiqqan. ÖzME'ga köra, Imomqulixon bu kuraşlarga barham berib, markaziy hokimiyatni mustahkamlagan. Rusça Vikipediya uning davrida aştarxoniylar davlati eng katta qudratga erişganini ta'kidlaydi. Xonning tağoyisi Nodir devonbegi davlat moliyasini boşqargan va Buxoro hamda Samarqandda madrasalar qurdirgan.
Taşqi aloqalari
13Imomqulixon Hindiston, Eron va Rossiya bilan elçilar almaşgan. Inglizça Vikipediyaga köra, 1615-yilda u Boburiy hukmdor Jahongirga elçi yuborgan, 1618-yilda esa Safaviy şoh Abbos I unga döstlik taklifi bilan elçi yuborgan. ÖzME ma'lumotiça, rus elçisi I. D. Xoxlov 1620–1622-yillarda Buxoroda bölgan.
Madaniyat va söngi yillari
13ÖzME'ga köra, Imomqulixon darvişlarni qöllab-quvvatlagan, saroyiga olim va şoirlarni töplagan, özi ham şe'r yozgan. Inglizça Vikipediyaga köra, uning davrida Samarqanddagi Tillakori va Şerdor madrasalari kabi me'moriy obidalar barpo etilgan. Umrining oxirida xonning közi ojizlanib qolgan va 1642-yilda taxtni ukasi Nodir Muhammadga topşirib, hajga yöl olgan. Inglizça Vikipediyaga köra, u Makkada vafot etgan va Madinada dafn qilingan.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Imomqulixon // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/4592 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAImomqulixon. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/4592
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/4592
Zamondoşlari
Manbalar
3 ta manba- 1Rusça Vikipediya: Имамкули-ханru.wikipedia.org
- 2https://en.wikipedia.org/wiki/Imam_Quli_Khan_of_Bukharaen.wikipedia.org
- 3ÖzME, 4-jild, 147-b.manbaa.uz · ÖzME, 4-jild, 147-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.