Nadr Muhammadxon
SaqlaşBoşqa nomlari: Nodir Muhammadxon Ibn Dinmuhammadxon Ibn Jonibek Sulton · Nadr Muhammad Khan
Öqiş: 2 daqiqa
Nadr (Nodir) Muhammadxon ibn Din Muhammad — Aştarxoniylar özbek sulolasidan bölgan hukmdor. U Balx xoni bölgan va 1642–1645-yillarda Buxoro xonligini boşqargan.
Kelib çiqişi
1,3Özbekça Vikipediyaga köra, Nadr Muhammadxon 1593-yilda tuğilgan; rusça Vikipediya esa tuğilgan yilini 1594 deb körsatadi. Otasi Din Muhammad, onasi Şahribonu begim. Abdusattor Jumanazarov tadqiqotlariga köra, ota tomondan şajarasi Jonibek sulton orqali Çingizxonga borib taqaladi. Ona tomondan u sayyidlar avlodidan ekani qayd etilgan.
Taxtga çiqişi
1,3Buxoro hukmdori Imomqulixon (1611–1642) hukmronligi oxirida kör bölib qoldi va ukasi Nadr Muhammad foydasiga taxtdan voz keçişga qaror qildi. Ikki marta tantanali taxtga çiqiş marosimi ötkazildi: avval Samarqandda, keyin Buxoroda. Nadr Muhammad bundan oldin Balx xoni edi (özbekça Vikipediyaga köra 1606–1642). Rusça Vikipediyaga köra, uning davrida Turkiston va Toşkent Aştarxoniylar tarkibida qolgan.
Içki nizolar va taxtdan ketişi
1,3Özbekça Vikipediyaga köra, Nadr Muhammadxonning 12 öğli bölgan. Uning davrida içki nizolar kuçaygan, öğillari ham unga böysunmay qöygan. Manbada buning sababi sifatida xonning takabburligi, mol-mulkka öçligi va qaysarligi körsatilgan. U otaliq Yalangtöş Bahodirni lavozimidan çetlatgaç, Yalangtöş xonning öğli Abdulazizni qöllab-quvvatlagan. Şimoldan köçmançilarga qarşi yuborilgan Abdulazizni norozi amirlar xon deb e'lon qilgan. Rusça Vikipediyada esa tartibsizliklar Xöjandda boşlanib, butun xonlikka yoyilgani, qöşin ham isyon kötargani aytiladi.
Nadr Muhammad Balxga ketib, Boburiy Şoh Jahondan yordam söragan. Şoh Jahon öğillari Murodbaxş va Avrangzebni katta qöşin bilan yuborgan, ammo ularning maqsadi viloyatni egallaş ekani ma'lum bölgaç, Nadr Muhammad ularga qarşi çiqib, Maymana yölida mağlub bölgan va Eronga şoh Abbos II panohiga qoçgan. Özbekça Vikipediyaga köra, u Eronda 2,5 yilça qolgan; keyinroq Balx unga qaytarilgan. Ingliz Vikipediyasiga köra, u 1647-yilda Isfahonga borgan va bu taşrif Çehel Sotun saroyidagi devoriy rasmda aks etgan.
Taşqi siyosati
1,3U Turkiya, Eron, Hindiston va Rossiyaga elçilar yuborgan. 1648-yilda elçi Abdumannonni Istanbulga xat bilan jönatgan, 1649-yilda yana elçilar borgan. Rossiya bilan aloqalarda 1639-yilda Xöja Ibrohim Astraxanga yuborilgan, 1642-yilda Mixail Fyodoroviç Goroxov va Gribov boşçiligidagi elçixonani Buxoroga jönatgan, 1644-yilda Nadr Muhammadxon Qozi Noğay elçisini Moskvaga yuborgan.
Madaniy faoliyati
1,3Özbekça Vikipediyaga köra, uning taşabbusi bilan Balxda madrasa qurilgan, şahar atrofida çorboğlar va arkda imoratlar barpo etilgan, Hazrati Ali mozori ustiga gumbaz qurdirilgan. Uning farmoni bilan Mahmud ibn Vali „Bahr ul-asror“ („Sirlar dengizi“) asarini yozgan.
Vafoti
1,3Özbekça Vikipediyaga köra, Abdulaziz Balxga yuriş qilgaç, Nadr Muhammad taxtdan voz keçib, haj uçun Makkaga yöl olgan va 1651-yili Simnonda vafot etgan. Jasadi Madinadagi Baqiya qabristoniga, akasi Imomqulixon qabri yoniga dafn etilgan.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Nadr Muhammadxon // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/1563 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APANadr Muhammadxon. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/1563
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/1563
Hayot yöli 5 bekat · Globusda köriş →
Buxoro 1594
Tuğildi
Balx 1606–1642 · 36 yil
Balx xoni sifatida hukm surgan, şaharda madrasa va çorboğlar qurdirgan.
Buxoro 1642–1645 · 3 yil
Akasi Imomqulixon örniga Buxoro xonligi taxtiga ötirib, xonlikni boşqargan.
Balx 1645–1651 · 6 yil
Eron panohidan qaytib, Balx xoni sifatida yana hukmronlik qilgan.
Makka 1651
Vafot etdi
Zamondoşlari
Manbalar
2 ta manba- 1Wikidata: Q4311972wikidata.org · 4 ta fakt manbasi
- 2https://uz.wikipedia.org/wiki/Nadr_Muhammaduz.wikipedia.org
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.