Ğiyosiddin Mahmud
SaqlaşBoşqa nomlari: Ghiyath al-Din Mahmud
Öqiş: 1 daqiqa
Ğiyosiddin Mahmud (forsça: غیاث الدین محمود) — 1206-yildan 1212-yilgaça Ğuriylar davlatining sultoni. U sulton Ğiyosiddin Muhammadning öğli, özidan oldingi hukmdor Muhammad Ğuriyning jiyani edi.
Hukmronlikka kelişi
13Ğiyos Ğiyosiddin Muhammadning öğli bölib, Mu'izziddin Muhammadning ukasining farzandi hisoblanadi. Mu'izziddin Muhammad 1206-yilda Hindistonda suiqasd natijasida öldirilgaç, Ğuriylar davlatida fuqarolar uruşi boşlandi. Turkiy ğulomlar Ğiyosni qöllab-quvvatladi, mahalliy eroniy askarlar esa Bahouddin Sam II tomonida böldi. Bahouddin Sam II bir neça kundan keyin vafot etgaç, eroniy askarlar uning ikki öğli — Jaloliddin Ali va Alovuddin Muhammadni qöllab-quvvatlay boşladi. Şu paytda Firuzkuh Ğuriy şahzodasi Diyouddin Muhammadning nazoratida edi.
Ğiyos bu raqiblarining barçasini mağlub etib, özini Ğuriylar davlati sultoni deb e'lon qildi. Biroq Jaloliddin Ğaznani egallab, ukasini şu şahar hukmdori etib tayinladi.
Hukmronligi
13Turkiy sarkarda Tojiddin Yildiz tez orada Ğaznani Bahouddin Samning öğillaridan tortib oldi, lekin keyinçalik Ğiyosning hokimiyatini tan oldi. Ğiyos Tojiddinning Ğaznani nazorat qilişidan norozi edi va Ğurni himoyasiz qoldirişga jur'at etmay, Xorazmşoh Muhammad II dan yordam söradi. Biroq Muhammad yordam beriş örniga Ğiyos hududlariga bostirib kirib, Balx va Termizni egalladi. Keyin Muhammad Qoraxitoylar tomonidan asirga olindi.
Ğuriylarning sobiq sarkardasi, keyinçalik xorazmşohlar tomoniga ötgan Husayn ibn Xarmil tez orada Ğiyos bilan muzokaralar boşladi. Muzokaralar natija bermadi; Ğiyos Husaynga qarşi qöşin yubordi, ammo bu qöşin mağlub böldi.
Bir yildan oşiq vaqt (13 oy) ötgaç Muhammad asirlikdan ozod etilib, yana Ğiyos yerlariga bostirib kirdi va Hirotni egalladi. Söng Ğuriylarning markaziy hududi Ğurga yuriş qilib, Ğiyosni asirga oldi. Ğiyos Muhammadning hokimiyatini tan olişga majbur böldi va 1212-yilda suiqasd natijasida öldirilguniça Ğuriylar sulolasi hukmdori bölib qoldi.
Vorisi
13Ğiyosiddin Mahmud ölgaç, uning örnini öğli Bahouddin Sam III egalladi.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Ğiyosiddin Mahmud // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/1354 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAĞiyosiddin Mahmud. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/1354
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/1354
Zamondoşlari
Manbalar
1 ta manba- 1Wikidata: Q11298270wikidata.org · P569 (Yulian taqvimi), P19, P570
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.