Badiuzzamon Mirzo
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Badiuzzamon Mirzo (1458, Hirot — 1514/1515, Istanbul) — temuriylar sulolasidan bölgan şahzoda, 1506–1507-yillarda Xurosonning sönggi temuriy hukmdori. Husayn Boyqaroning tönğiç öğli. ÖzME'ga köra, onasi Marv hokimi Sanjar Mirzoning qizi Beka Sulton begim bölgan.12
Viloyatlarda hokimlik
1,3ÖzME'ga köra, Badiuzzamon 1473-yildan Seyiston, keyinroq Mozandaron hokimi bölgan. Astrobod hokimi amir Möğulning xiyonatidan söng, 1493-yildan otasi uni Astrobodga tayinlagan, 1496–1506-yillarda esa u Balxni boşqargan. Rusça Vikipediyaga köra, dastlab unga Jurjon (Gurgon) berilgan.
Otasi bilan nizo
1,3Balxga ötkazilgan Badiuzzamon Astrobodni öz öğli Muhammad Mömin Mirzoga qoldirmoqçi bölgan — ÖzME'ga köra, Husayn Boyqaro bu şaharni nevarasiga sunnat töyida hadya qilgan edi. Biroq sulton Astrobodni boşqa öğli Muzaffar Husayn Mirzoga bergan. Zahiriddin Muhammad Bobur yillar davom etgan ota-öğil duşmanligining ildizi aynan şu voqea ekanini yozadi. 1497-yilda Badiuzzamon Puli Çiroğ darasidagi jangda yengilgan; Rusça va Inglizça Vikipediyaga köra, öğli Muhammad Mömin asirga tuşib, Hirotda qatl etilgan. Badiuzzamon Qunduzga, Xusravşoh huzuriga qoçgan, uning yordamida Qandahor va Zamindovarga borgan. 1505-yilda u otasi bilan yaraşgan.
Hukmronligi va Şayboniyxon
1,31506-yilda Husayn Boyqaro vafot etgaç, Badiuzzamon ukasi Muzaffar Husayn Mirzo bilan birgalikda Hirot taxtiga ötirgan. Şu vaqtda Muhammad Şayboniy Balxni qamal qilgan; aka-ukalar unga qarşi qöşin töplab, boşqa şahzodalarni ham yordamga çaqirgan, Bobur ham Kobuldan kelgan. Inglizça Vikipediyaga köra, Bobur aka-ukalarning ojizligini körib jangsiz qaytib ketgan; u «Boburnoma»da Badiuzzamon bergan ziyofatni, undagi şe'rxonlik, musiqa va raqslarni tasvirlagan. 1507-yilda Şayboniyxon Hirotni egallab, Xurosonda temuriylar hokimiyatiga barham bergan, Badiuzzamon esa şahardan qoçgan.
Muhojirlikdagi yillari
1,3Inglizça Vikipediyaga köra, u Qandahorda yangi qöşin töplab yana jangga kirgan, ammo mağlub bölgan va Eron şohi Ismoil Safaviy saroyiga borgan. Şoh unga Tabriz atrofidagi yerlarni va har yili oltin tanga ajratgan; Badiuzzamon 1510-yilda Ismoilning Şayboniyxonga qarşi yuriş qilişiga ta'sir körsatgan, deb hisoblanadi. Rusça Vikipediyaga köra, u bir yil Hindistonda ham yaşagan. ÖzME'ga köra, 1514-yilda Usmonli sultoni Salim I Tabrizni egallagaç, uni Istanbulga olib ketgan va u öşa yerda vabodan vafot etgan. Vafot yili manbalarda turliça: ÖzME 1515-yilni, Inglizça Vikipediya 1514-yilni körsatadi, Rusça Vikipediya esa 1514–1517-yillar oraliğini beradi.
Şaxsiyati
1,3ÖzME Badiuzzamonni Husayn Boyqaro öğillari orasida eng oqil va tadbirkori, taqvodor, adolatli, ilm va hunar ahliga homiylik qilgan hukmdor sifatida tavsiflaydi. U saroyida olim, şoir va san'atkorlarni töplab, majlislar ötkazgan, özi ham ğazallar bitgan, obodonçilik işlariga e'tibor bergan. Alişer Navoiy uni taşqi körinişi va ma'naviy fazilatlari uyğun, jangda ham, bazmda ham tengsiz, şe'riyatga tab'i moyil yigit sifatida ta'riflagan.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Badiuzzamon Mirzo // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/3507 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APABadiuzzamon Mirzo. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/3507
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/3507
Zamondoşlari
Manbalar
3 ta manba- 1Inglizça Vikipediya: Badi' al-Zaman Mirzaen.wikipedia.org
- 2Rusça Vikipediya: Бади аз-Заман Мирзаru.wikipedia.org
- 3ÖzME, 1-jild, 18–19-b.manbaa.uz · ÖzME, 1-jild, 18–19-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.