Sayfiddin Boharziy
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Sayfiddin Boharziy (1190-yil 8-sentabr, Xurosondagi Boharz qişloği — 1261-yil 20-oktabr, Buxoro) — kubroviylik tariqatining eng nufuzli namoyandalaridan biri, mutasavvif şayx, tasavvufiy asarlar va ruboiylar muallifi. Özbekça Vikipediyada uning asl ismi Abu-l-Mali Said ibn al-Mutahhar deb keltirilgan. Xalq orasida u «Şayx ul-olam», ya'ni «Olam şayxi» nomi bilan tanilgan.1
Yoşligi va ta'limi
13ÖzME'ga köra, Sayfiddin Boharziy Hirot va Nişopur madrasalarida öqigan, Makka va Madinani ziyorat qilgan. Özbekça Vikipediyaga köra, u bu yerlarda öz davri uçun odatiy diniy va huquqiy bilim olgan, xususan, islom huquqiga oid maşhur «al-Hidoya» asarini örgangan va tez orada tasavvufga moyil bölgan.
Keyin u Xorazmga borib, Köhna Urgançda kubroviylik tariqati asosçisi Najmiddin Kubro qölida tahsil olgan. ÖzME'ga köra, Boharziy ustozining xalifasi, ya'ni ma'naviy vorisi darajasiga yetgan va keyinçalik tariqatni yanada rivojlantirgan. Kubroviylikning Hindistonda tarqalgan firdavsiya tarmoği ham aynan undan boşlanadi.
Buxorodagi faoliyati
13Abdurahmon Jomiy ma'lumotiga köra, Najmiddin Kubro şogirdini Buxoroga yuborgan va Boharziy bu şaharda qirq yildan ortiq umr keçirgan. U möğullar bosqiniga keskin qarşi turgan. ÖzME'ga köra, şayxning xalq orasidagi obröyi şu qadar baland bölganki, möğul hukmdorlari ham u bilan hisoblaşişga majbur bölgan.
«Tarixi Banokatiy» asarida aytilişiça, möğul xoqonlari Munkexon, Hulaguxon va Xubilayxonning onasi Suyurqoqtani beka Buxoroda Xoniya madrasasi va xonaqoh qurdirib, ularga köplab qişloqlarni vaqf qilgan, Sayfiddin Boharziyni esa madrasaga mudarris va vaqf mulklari boşqaruvçisi — mutavalli etib tayinlagan. Özbekça Vikipediyaga köra, bu madrasa keyinroq, 1273—1276-yillardagi Çingiziylar orasidagi nizolar paytida vayron qilingan.
Berkaxonning islomni qabul qilişi
13Şayxning eng maşhur xizmatlaridan biri Oltin Örda xoni Berkaxon bilan boğliq. ÖzME'ga köra, 13-asrning 50-yillarida Berkaxon Buxoroga kelib, Boharziyga murid tuşgan va islomni qabul qilgan. Şundan söng u Barakaxon nomini olgan hamda Şimoliy Kavkazdan Sibirgaça çözilgan davlatida islomni yoyib, masjid va madrasalar qurdirgan. ÖzME'ga köra, aynan şu voqeadan keyin Boharziyga «Şayx ul-olam» unvoni berilgan, Buxoro esa «Buxoroi şarif» deb uluğlana boşlagan.
Asarlari
13Sayfiddin Boharziy arab va fors tillarida ijod qilgan. ÖzME uning «Şarh al-asmo al-husno» (Allohning gözal ismlari şarhi), «Risola dar işq» (Işq haqida risola), «Voqeai xilvat», «Röznoma», «Vasiyatnoma» asarlarini hamda ruboiylarini sanab ötadi.
Maqbarasi
13Şayx Buxoroning Fathobod mavzeida, Qarşi darvozasi qarşisida dafn etilgan. Uning qabri ustiga keyinçalik maqbara qurilgan va bu inşoot bugungi kunda Sayfiddin Boharziy maqbarasi nomi bilan ma'lum.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Sayfiddin Boharziy // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/3823 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APASayfiddin Boharziy. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/3823
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/3823
Zamondoşlari
Manbalar
2 ta manba- 1Özbekça Vikipediya: Sayfiddin Boxarziyuz.wikipedia.org
- 2ÖzME, 7-jild, 54–55-b.manbaa.uz · ÖzME, 7-jild, 54–55-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.